Asya kökenli, yavruda yaşayan ve bir koloniyi varroadan daha hızlı çökertebilen bir akar. Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü'nün listesinde; AB'de, Birleşik Krallık'ta ve birçok ülkede şüphe bile hemen bildirilmeli.
Şüphelenirsen
- Kovanları, çerçeveleri, balı ve ekipmanı arılıktan çıkarma.
- Birkaç akarı kapalı bir tüpte %70'lik alkole koy (yanık ispirto değil); üstüne arılığı ve tarihi yaz.
- Aynı gün resmî veteriner birimine bildir: Türkiye'de İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, AB'de yetkili makam, Büyük Britanya'da National Bee Unit ya da arı müfettişi. Ülkenin kuralı arılık sayfanda, mevzuat kartında.
- Muayeneyi ARIA'da hastalık olarak "Tropilaelaps akarı" seçerek kaydet: arılık defterine ve ülkenin kayıt defterine geçer.
Şu an nerede
Güney Rusya'da (Krasnodar ve Rostov, en az 2021'den beri) ve batı Gürcistan'da (en az 2023'ten beri) yerleşmiş durumda ve kışı atlatıyor. Türkiye, Artvin'in Çavuşlu bölgesinde ilk görülen salgını 31 Ağustos 2026'da doğruladı ve Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü'ne bildirdi. Onu ilk tanıması gerekenler Türkiye, Kafkasya ve Karadeniz çevresindeki arıcılar.
Tropilaelaps mı, varroa mı?
- Tropilaelaps: yaklaşık 1 mm boyunda, eni bunun yarısı (boyu eninden uzun), kırmızımsı kahverengi, petek üzerinde hızlı koşar.
- Varroa: yaklaşık 1,1 mm boyunda ve 1,6 mm eninde (eni boyundan geniş, küçük bir yengeç gibi), yavaş hareket eder.
Ayırmak için 10 kat büyüten bir büyüteç yeter.
Kolonide belirtiler
- Düzensiz, delik deşik yavru.
- Ölü ya da şekli bozuk larva ve pupalar; bazıları gözden dışarı sarkar.
- Yavru kapaklarında küçük delikler (işçiler akarlı pupaları çıkarmıştır).
- Kanadı kısa ya da karnı büzük arılar uçuş deliğinde sürünür.
- Koloni hızla zayıflar ya da kovanı terk eder.
Nasıl kontrol edilir
- Yavru açma: sırlama çatalıyla en az 100 kapalı pupayı kaldır, önce erkek arı yavrusu (akar onu tercih eder); pupaların üstünde koşan kırmızımsı kahverengi akarlara ve beyazımsı genç akarlara bak. En erken bulan yöntem budur.
- Vurma testi: kapalı yavrulu bir çerçevenin arılarını silkele, çerçevenin bir ucunu beyaz bir tepsinin kenarına sertçe vur, çevirip yine vur (toplam dört kez) ve koşan akar ara. Hızlıdır ama hafif bulaşmayı kaçırır.
- Yapışkan tabla: kovan tabanına, üstü telli yapışkan bir tabaka koy, en çok üç gün bırak; döküntüye büyüteçle bak.
Varroa için yapılan alkol ya da pudra şekeri testi Tropilaelaps'ı çoğu zaman kaçırır: ergin arı üzerinde yalnız bir iki gün kalır, yavruda yaşar.
Kaynaklar
WOAH Karasal Hayvan El Kitabı, bölüm 3.2.6 (Tropilaelaps spp. istilası); AB Uygulama Tüzüğü 2018/1882 (listeli hastalık, D ve E kategorisi); GOV.UK, 3 Eylül 2026 tarihli OVS notu (Türkiye için Tropilaelaps kısıtlamaları); Brandorf vd. 2024 ve Janashia vd. 2024 (Rusya ve Gürcistan'da yerleşik popülasyonlar); ANSES, Mart 2025 durum raporu.