İspanya bölgelerinde nektar akımı

AB genelinde dört arı hastalığı bildirime tabidir: Amerikan yavru çürüklüğü, küçük kovan kurdu (Aethina tumida), Tropilaelaps akarları (bunlar D+E kategorisi) ve varroozis (C+D+E kategorisi) (Uygulama Tüzüğü 2018/1882, ek).

Bu hastalıklardan birinden şüphelenen veya tespit eden arıcı bunu en kısa sürede yetkili makama bildirmek zorundadır, ayrıca sebebi bilinmeyen anormal ölümleri veya ciddi hastalık belirtilerini bir veterinere bildirmelidir (Tüzük 2016/429 madde 18(1)(b)-(c)).

Arılar kara hayvanı sayıldığından, arıcılığa başlamadan önce arılığın yeri ve koloni sayısı dahil olmak üzere yetkili makama kayıt yaptırılmalı ve sonradan olan değişiklikler bildirilmelidir (Tüzük 2016/429 madde 4, 84).

Kayıtlı arıcılar kolonilerine, hareketlerine, ölümlerine, tedavilerine ve test sonuçlarına dair kayıt tutar (Tüzük 2016/429 madde 102), ayrıca her arılık için göçer arıcılık hareketinin yeri, başlangıç ve bitiş tarihi ile kovan sayısı da kayıt altına alınmalıdır (Delege Tüzük 2019/2035 madde 27).

Bal arıları gıda üreten hayvan sayıldığından, kullanılan her veteriner ilacı (tarih, ürün, miktar, tedarikçi, tedavi edilen koloniler, arınma süresi, tedavi süresi) kaydedilmeli ve bu kayıtlar en az beş yıl saklanmalıdır (Tüzük 2019/6 madde 108).

Arıları başka bir üye ülkeye taşımak için köken ülkeden hayvan sağlığı sertifikası gerekir; kolonilerde Amerikan yavru çürüklüğü, küçük kovan kurdu veya Tropilaelaps belirtisi olmamalı, son 30 gün içinde arılığın 3 km çevresinde Amerikan yavru çürüklüğü bildirilmemiş olmalı, 100 km çevresinde de küçük kovan kurdu veya Tropilaelaps bildirilmemiş olmalı; varroadan ari bir bölgeye ancak başka bir varroadan ari bölgeden arı girebilir (Delege Tüzük 2020/688 madde 48, 50, 71).

Denetim takvimleri, bildirim kanalları, süreler ve cezalar her üye ülkenin kendi ulusal mevzuatında belirlenir, bu yüzden kesin tarihler ülkeden ülkeye değişir.

Her arıcılık işletmesi (explotación apícola), sabit işletmelerde kovanların bulunduğu veya sahibinin vergi adresinin bulunduğu özerk bölgedeki REGA hayvan kayıt sistemine kaydedilmeli; gezginci (trashumante) mi yoksa sabit (estante) mi olduğu ve kendi tüketimi (autoconsumo, en fazla 15 kovan) için mi kullanıldığı belirtilmeli, değişiklikler bir ay içinde bildirilmelidir (RD 209/2002 madde 2, 5-6).

Her kovan, işletme koduyla görünür, okunaklı ve silinmez şekilde işaretlenmeli; başka bir işletmeden gelen kovan eski kodunu yeni kodun yanında taşımaya devam etmelidir (RD 787/2023 madde 13).

İşletme sahibi, her an güncel tutulması gereken ve her kovan hareketi için gerekli olan işletme kayıt defterini (libro de registro) tutmalı ve her yıl 1 Mart'tan önce, 31 Aralık itibarıyla kışlamaya hazırlanan kovan sayısını esas alarak kovan sayımını özerk bölgeye bildirmelidir (RD 209/2002 madde 7).

Arılıklar; kamu binalarından ve yerleşim merkezlerinden en az 400 metre, oturulan kırsal evlerden ve hayvan barınaklarından en az 100 metre, ulusal yollardan en az 200 metre, bölgesel yollardan en az 50 metre ve yerel patikalardan en az 25 metre uzakta olmalıdır; yol seviyesinden 2 metreden fazla yüksek bir eğim üzerindeyse yol ve patika mesafeleri yarıya iner, ve en az 2 metre yüksekliğinde bir çit arkasında bu mesafelerin tamamı %75'e kadar azaltılabilir (RD 209/2002 madde 8).

Varroozis, yılda en az bir kez, özerk bölge başka bir dönem belirlemedikçe Eylül-Kasım aylarında, bir veterinerin gözetimi altında ruhsatlı bir veteriner ilacıyla tedavi edilmeli; tedavinin başlangıç ve bitiş tarihi, tedavi türü, doz, kovan sayısı ve ürün adı kayıt defterine yazılmalıdır (RD 608/2006 madde 6 ve ek II).

İşletmeyi tehlikeye atabilecek bir hastalık, yetkili makama acilen bildirilmelidir (RD 209/2002 madde 10). Ölü veya terk edilmiş koloniler mümkün olan en kısa sürede hijyenik şekilde temizlenmeli, dezenfekte edilmeli veya imha edilmelidir, aksi halde yetkili makam bunu sahibinin masrafına yapar (RD 608/2006 madde 5); kovanlarının yarısından fazlası ölmüş bir arılık terk edilmiş sayılır (RD 209/2002 madde 2).

Özerk bölgesi dışına kovan taşıyan gezginci arıcılar, planlanan sonraki üç aylık hareketlerini ilk hareketten en az bir hafta önce kendi özerk bölgelerine göndermeli; damgalı plan kovanlarla ve kayıt defteriyle birlikte seyahat etmeli, varış özerk bölgesindeki bir değişiklik 48 saat içinde bildirilmelidir. Sabit bir işletmenin kovan veya oğul taşımadan önce resmi bir sağlık sertifikasına ihtiyacı vardır. Kovanlar, giriş kapalı veya tel örgüyle kaplı şekilde taşınmalıdır (RD 209/2002 madde 11).

15 veya daha fazla kovana sahip işletmeler, yetkili makam tarafından risk esasına göre belirlenen 3 ile 18 ay arasında değişen sıklıkta bir veteriner hayvan sağlığı ziyareti (visita zoosanitaria) almalı ve imzalı raporu en az üç yıl saklamalıdır; 15 kovanın altındaki işletmeler bu yükümlülükten muaftır (RD 346/2025 madde 3, 5, ek I-II).

Kaynaklar: Regulation (EU) 2016/429 (Animal Health Law) · Implementing Reg. (EU) 2018/1882 · Delegated Regs (EU) 2019/2035 and 2020/688 · Reg. (EU) 2019/6 · Real Decreto 209/2002 (explotaciones apícolas) · RD 787/2023 · RD 346/2025 · RD 608/2006 (Programa nacional de enfermedades de las abejas)