Harita nasıl yapılıyor

Nektar akımı haritası bir tahmindir: bir yerde yılın hangi aylarında arıların toplayabileceği nektar olduğunu, kamuya açık kayıtlardan hesaplar. Kovanlara bakmaz, arı saymaz, bal ölçmez.

Her değer o yerin kendi yıllık zirvesine göredir: 100, o yerin en iyi dönemi demektir; iki yerin miktarını karşılaştırmaz.

Haritaya dön

Adım adım

  1. 1. Çiçek kayıtları. PhenoVision (Dinnage ve ark. 2025, Zenodo 15306421, CC BY 4.0): iNaturalist fotoğraflarında makine öğrenmesiyle tanınmış, 1990–Mart 2024 arası yaklaşık 30 milyon çiçek ve meyve kaydı. Arı bitkisi cinslerinin çiçek kayıtları ay ay sayılır.
  2. 2. Arının ondan ne yaptığı. Her cinse bir değer verilir: ana bal kaynağı, orta, az. Kaynaklar aşağıda: Uluslararası Bal Komisyonu'nun Avrupa tek çiçekli bal taraması, Sıralı (Arıcılık Araştırma Enstitüsü), Pellett 1920 ve adı geçen çalışmalar. Bir bitkinin değeri bölgeden bölgeye değişebilir; bölgesel bir kaynak varsa o kullanılır: örneğin altın başak doğu ABD'de önemli bir sonbahar kaynağıdır, ama yıldız çiçeğinin ayı olan Ekim oradaki bütün tartılı kovanlarda kilo kaybı ayıdır (NASA HoneyBeeNet), bu yüzden yıldız çiçeği orada az değerli sayılır; Kanada çayırlarında ikisi de az sayılır, sonbahar akımı arıların kışlığına bırakılır (Alberta Tarım Bakanlığı).
  3. 3. Fotoğraf çabası. Bir ayın değeri, o ay arı bitkilerinin ağırlıklı çiçek kayıtlarının, o ay çekilen bütün bitki fotoğraflarına oranıdır: yazın çok fotoğraf çekilmesi tek başına akım gibi okunmasın diye.
  4. 4. Belgelenmiş akımlar. Fotoğraflarda neredeyse hiç görünmeyen orman ağaçları ve tarla bitkileri (ıhlamur, kestane, ayçiçeği, pamuk…) kaynaklarda yazdığı bölge ve aylarda yılın zirvesine çekilir.
  5. 5. Tarım bitkileri. Kolza, hardal, ayçiçeği ve pamuk ekim alanları CROPGRIDS v1.08'den, çiçeklenme ayları GGCMI Faz 3 takviminden (ikisi de CC BY 4.0) ve tarım yayım kuruluşlarının kurallarından.
  6. 6. Soğuk aylar. Normalde günleri 10 °C'nin üstüne pek çıkmayan aylarda, ve sonbaharda gecelerinin en az üçte biri donlu geçen aylarda akım gösterilmez (NASA POWER sıcaklık ve don normalleri, 2001–2020). İlkbahar donları akımı bitirmez: ertesi gün arılar uçar.
  7. 7. Yükseklik ve bu yıl. Kovan bölgenin ortalamasından yüksekteyse çiçeklenme Hopkins yasasıyla gecikir; bu yılın son üç aylık sıcaklığı takvimi öne ya da geriye kaydırır; mevsimin sonunu ise başının ancak %40'ı kadar (Menzel ve ark. 2006: sıcaklığın her derecesi baharı 2,5 gün öne alır, sonbaharı 1 gün geciktirir). Dönenceler arasında sıcaklık değil yağmur belirler, orada kaydırılmaz.
  8. 8. Çam balı. Muğla ve Ege çam ormanlarında salgı balı dönemi, yayımlanmış fenolojisiyle eklenir.

Haritanın üstündekiler

Göç karnesi. Bir yer ve tarih için: akım en az "orta" düzeyde 4 hafta sürecekse, güven düşük değilse ve arazi çorak değilse "uygun"; akım yoksa ve 3 hafta içinde de başlamıyorsa "uygun değil"; arası "kısmen". Her satırın gerekçesi karnede yazar.

Şimdi toplanabilir. Akım beklenen yerlerde havanın arıları uçurduğu saatler: gündüz, en az 12,2 °C, yağışsız, rüzgâr 8 m/sn altı. Tahmin MET Norway'den (CC BY 4.0), her hücrenin merkezi için, altı saatte bir.

Arılık yeri. Eğim ve bakı, çevredeki 1 km'ye göre alçak ya da yüksek olmak (Copernicus yükseklik modeli), bölgenin kış rüzgârı (NASA POWER 2001–2020) ve rüzgârın geldiği yönde koruyan bir yükselti olup olmadığı.

Eşek arıları ve zararlılar. Arılıkları avlayan eşek arıları ve yaban arıları ile bildirimi zorunlu iki zararlının (küçük kovan böceği, Tropilaelaps akarı) GBIF'teki kayıtları: yalnızca CC0 ve CC BY lisanslı, konumu 25 km'den kesin olanlar, 0,1°'lik hücrelerde sayı, son yıl ve görüldüğü aylar olarak. Bir yer için 50 km içindeki kayıtlar ve 300 km'ye kadar en yakın kayıt gösterilir. Kayıt "görüldü" demektir; kayıt olmaması "yok" demek değildir. Fransa'nın Asya eşek arısı kayıtlarının çoğu ticari kullanıma kapalı lisansla yayımlandığı için eksiktir. Üç ayda bir yenilenir.

ARIA'nın bilemedikleri

  • Bu yıl nektarın gerçekten ne kadar aktığı: kuraklık, don ya da serin bir bahar akımı kesebilir; harita yıllık ortalamaya ve son üç ayın sıcaklık ve yağışına bakar.
  • Fotoğraflanmamış bitkiler: az gezilen yerlerde kayıt azdır, harita orada "güven düşük" der ya da boş kalır.
  • İlaçlama, biçim, yeni dikilen ya da sökülen tarlalar.
  • Kovanın gücü, hastalıklar, çevredeki kovan sayısı.
  • Mevzuatın son hali: kurallar resmî kaynaklarından gösterilir, ama taşımadan önce yerel otoriteye sorun.